تبلیغات
شهر قرآنی

شهر قرآنی
تدبر در قرآن
ذكر امروز
همراه با كلام وحی

فاتحة الكتاب به معنى آغازگر كتاب (قرآن ) است ، و از روایات مختلفى كه از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نقل شده به خوبى استفاده مى شود كه این سوره در زمان خود پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نیز به همین نام شناخته مى شده است .
از اینجا دریچه اى به سوى مساءله مهمى از مسائل اسلامى گشوده مى شود و آن اینكه بر خلاف آنچه در میان گروهى مشهور است كه قرآن در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به صورت پراكنده بود، بعد در زمان ابوبكر یا عمر یا عثمان جمع آورى شد قرآن در زمان خود پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به همین صورت امروز جمع آورى شده بود، و سرآغازش همین سوره حمد بوده است ، والا نه این سوره نخستین سوره اى بوده است كه بر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نازل شده ، و نه دلیل دیگرى براى انتخاب نام فاتحة الكتاب براى این سوره وجود دارد.
مدارك متعدد دیگرى در دست است كه این واقعیت را تاءیید مى كند كه قرآن به صورت مجموعه اى كه در دست ماست در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) و به فرمان او جمع آورى شده بود.
على بن ابراهیم از امام صادق (علیه السلام ) نقل كرده كه رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به على (علیه السلام ) فرمود: قرآن در قطعات حریر و كاغذ و امثال آن پراكنده است آن را جمع آورى كنید سپس اضافه مى كند على (علیه السلام ) از آن مجلس برخاست و آن را در پارچه زرد رنگى جمع آورى نمود سپس بر آن مهر زد (و انطلق على (علیه السلام ) فجمعه فى ثوب اصفر ثم ختم علیه (
 


گواه دیگر اینكه خوارزمى دانشمند معروف اهل تسنن در كتاب مناقب از على بن ریاح نقل مى كند كه على بن ابى طالب و ابى بن كعب ، قرآن را در زمان رسولخدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) جمع آورى كردند.
سومین شاهد جمله اى است كه حاكم نویسنده معروف اهل سنت در كتاب مستدرك از زید بن ثابت آورده است :
زید مى گوید: ما در خدمت پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) قرآن را از قطعات پراكنده جمع آورى مى كردیم و هر كدام را طبق راهنمائى پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) در محل مناسب خود قرار مى دادیم ، ولى با این حال این نوشته ها متفرق بود پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به على (علیه السلام ) دستور داد كه آن را یكجا جمع كند، و ما را از ضایع ساختن آن بر حذر مى داشت
سید مرتضى دانشمند بزرگ شیعه مى گوید: قرآن در زمان رسول الله به همین صورت كنونى جمع آورى شده بود
طبرانى و ابن عساكر از شعبى چنین نقل مى كنند كه شش نفر از انصار قرآن را در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) جمع آورى كردند و قتاده نقل مى كند كه از انس ‍ پرسیدم چه كسى قرآن را در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) جمع آورى كرد، گفت چهار نفر كه همه از انصار بودند: ابى بن كعب ، معاذ، زید بن ثابت ، و ابوزید و بعضى روایات دیگر كه نقل همه آنها به طول مى انجامد.
به هر حال علاوه بر این احادیث كه در منابع شیعه و اهل تسنن وارد شده انتخاب نام فاتحة الكتاب براى سوره حمد همانگونه كه گفتیم شاهد زنده اى براى اثبات این موضوع است .

منبع: کتاب تفسیر نمونه




طبقه بندی: آموزش كلام وحی،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:55 ب.ظ ]

فاتحة الكتاب به معنى آغازگر كتاب (قرآن ) است ، و از روایات مختلفى كه از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نقل شده به خوبى استفاده مى شود كه این سوره در زمان خود پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نیز به همین نام شناخته مى شده است .
از اینجا دریچه اى به سوى مساءله مهمى از مسائل اسلامى گشوده مى شود و آن اینكه بر خلاف آنچه در میان گروهى مشهور است كه قرآن در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به صورت پراكنده بود، بعد در زمان ابوبكر یا عمر یا عثمان جمع آورى شد قرآن در زمان خود پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به همین صورت امروز جمع آورى شده بود، و سرآغازش همین سوره حمد بوده است ، والا نه این سوره نخستین سوره اى بوده است كه بر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نازل شده ، و نه دلیل دیگرى براى انتخاب نام فاتحة الكتاب براى این سوره وجود دارد .
مدارك متعدد دیگرى در دست است كه این واقعیت را تاءیید مى كند كه قرآن به صورت مجموعه اى كه در دست ماست در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) و به فرمان او جمع آورى شده بود .
على بن ابراهیم از امام صادق (علیه السلام ) نقل كرده كه رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به على (علیه السلام ) فرمود: قرآن در قطعات حریر و كاغذ و امثال آن پراكنده است آن را جمع آورى كنید سپس اضافه مى كند على (علیه السلام ) از آن مجلس برخاست و آن را در پارچه زرد رنگى جمع آورى نمود سپس بر آن مهر زد (و انطلق على (علیه السلام ) فجمعه فى ثوب اصفر ثم ختم علیه (
گواه دیگر اینكه خوارزمى دانشمند معروف اهل تسنن در كتاب مناقب از على بن ریاح نقل مى كند كه على بن ابى طالب و ابى بن كعب ، قرآن را در زمان رسولخدا (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) جمع آورى كردند .
سومین شاهد جمله اى است كه حاكم نویسنده معروف اهل سنت در كتاب مستدرك از زید بن ثابت آورده است :
زید مى گوید : ما در خدمت پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) قرآن را از قطعات پراكنده جمع آورى مى كردیم و هر كدام را طبق راهنمائى پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) در محل مناسب خود قرار مى دادیم ، ولى با این حال این نوشته ها متفرق بود پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به على (علیه السلام ) دستور داد كه آن را یكجا جمع كند، و ما را از ضایع ساختن آن بر حذر مى داشت
سید مرتضى دانشمند بزرگ شیعه مى گوید : قرآن در زمان رسول الله به همین صورت كنونى جمع آورى شده بود
طبرانى و ابن عساكر از شعبى چنین نقل مى كنند كه شش نفر از انصار قرآن را در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) جمع آورى كردند و قتاده نقل مى كند كه از انس ‍ پرسیدم چه كسى قرآن را در عصر پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) جمع آورى كرد، گفت چهار نفر كه همه از انصار بودند: ابى بن كعب ، معاذ، زید بن ثابت ، و ابوزید و بعضى روایات دیگر كه نقل همه آنها به طول مى انجامد .
به هر حال علاوه بر این احادیث كه در منابع شیعه و اهل تسنن وارد شده انتخاب نام فاتحة الكتاب براى سوره حمد همانگونه كه گفتیم شاهد زنده اى براى اثبات این موضوع است .

منبع: کتاب تفسیر نمونه




طبقه بندی: تفسیر وحی،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:54 ب.ظ ]

یحیى بن اكثم مىگوید: مأمون پیش از آنكه زمام خلافت را به دست بگیرد انجمن مناظره و مباحثه داشت.روزى یك یهودى زیباروى، خوشبو و نیكوجامه وارد مجلس مناظره شد و شروع به سخن كرد و به شیوایى سخن گفت.چون مجلس پایان یافت و جمعیت فروكش كرد مأمون او را طلبید و گفت: اسلام را اختیار كن و مسلمان شو تا درباره تو چنین و چنان كنم.او گفت: دین من، دین پدران من است، بر من تحمیل مكن كه آن را رها كنم.این ماجرا گذشت تا سال بعد كه مسلمان شدهبود.پس شروع به سخن كرد و به صورت نیكو در فقه سخن گفت.پس از پایان مجلس، مأمون او را خواست و به او گفت: مگر تو همان رفیق ما نیستى كه یك سال پیش آمدى و اسلام را بر تو عرضه كردیم و نپذیرفتى؟ گفت: آرى لیكن من مردى خوشخط مىباشم، چون از اینجا رفتم سه نسخه را از تورات نوشتم و در مطالب آن كم و زیاد كردم.سپس به بازار بردم و در معرض فروش گذاشتم و از من خریدارى شد.پس سه نسخه انجیل نوشتم و هنگام نوشتن از آن كم كردم و از پیش خود نیز افزودم.آنگاه آن سه نسخه انجیل هم از من خریدارى شد.سپس به سوى قرآن آمدم و سه نسخه از قرآن نوشتم و از آن كاستم و بر آن افزودم.
 

آنگاه آن را نزد فروشندگان كتاب عرضه داشتم ولى آنان هر یك از قرآنها را كه باز مىكردند تا در آن نظر اندازند، همان جاهاى كم و زیاد شده نمایان مىشد و آنان آن قرآنهاى ساختگى را به سوى من پرتاب كردند.من از این رخداد یقین كردم كه قرآن كتابى محفوظ است و در معرض دستبرد نیست و از همین رو اسلام آوردم.او مىگوید: من در سفر حج سفیان بن عیینه را دیدم و داستان فوق را براى او نقل كردم.او گفت: مصداق این مطلب در قرآن كریم است! گفتم: كجاى قرآن؟ گفت: آنجا كه در باره تورات و انجیل مىفرماید:«بِما اسْتُحْفِظوا مِنْ كِتابِ اللهِ وَ كانُوا عَلَیْهِ الشُّهَداءَ.»كه به تصریح این آیه، حفظ كتب آسمانىِ پیش به عهده خود یهود و نصارا گذاشته شد و در نتیجه ضایع گردید و لیكن درباره قرآن مىفرماید:«اِنّا نَحْنُ نَزَّلْنا الذِّكْرَ وَ اِنّالَهُ لَحافِظُونَ.»«همانا ما قرآن را نازل كردیم و حافظ او هستیم.»كه بر طبق معناى آیه، حفاظت قرآن را خداوند خود عهدهدار گردیده و از این رو مصون و محفوظ مانده است.
 

منبع: کتاب چهل داستان از عظمت قرآن كریم
 




طبقه بندی: جلوه هائى از نور قرآن،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:52 ب.ظ ]

در عین حال ، همین موجود در قرآن مورد بزرگترین نكوهشها و ملامتها قرار گرفته است .
"
او بسیار ستمگر و بسیار نادان است " ( 1 (
"
او نسبت به پروردگارش بسیار ناسپاس است " ( 2 )
"
او آنگاه كه خود را مستغنی می‏بیند طغیان می‏كند " ( 3 (
"
او عجول و شتابگر است " ( 4)
"
او هرگاه به سختی بیفتد و خود را گرفتار ببیند ، ما را در هر حال ) به یك پهلو افتاده و یا نشسته و یا ایستاده ) می‏خواند . همینكه گرفتاری‏ را از او بر طرف كنیم گویی چنین حادثه‏ای پیش نیامده است " (5)
"
او تنگ چشم و ممسك است " ( 6)
"
او مجادله گرترین مخلوق است " (7)
"
او حریص آفریده شده است " (8)
"
اگر بدی به او رسد ، جزع كننده است و اگر نعمت به او رسد بخل‏ كننده است " (9)

پی نوشتها:

1- احزاب 72
2- حج 66 و . . .
3- علق 7
4- اسراء  11
5- یونس 12
6- اسراء 100
7- كهف 54
9و 8- معارج 19

منبع: کتاب مقدمه‏ای بر جهان بینی اسلامی جلد جهارم  (متفكر شهید استاد مرتضی مطهری )
 




طبقه بندی: انسان در قرآن،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:51 ب.ظ ]

بِسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
این سوره در میان سوره هاى قرآن درخشش فوق العادهاى دارد كه از مزایاى زیر سرچشمه مى گیرد :
1- آهنگ این سوره
این سوره اساسا با سوره هاى دیگر قرآن از نظر لحن و آهنگ فرق روشنى دارد به خاطر اینكه سوره هاى دیگر همه بعنوان سخن خدا است ، اما این سوره از زبان بندگان است ، و به تعبیر دیگر در این سوره خداوند طرز مناجات و سخن گفتن با او را به بندگانش آموخته است .
آغاز این سوره با حمد و ستایش پروردگار شروع مى شود .
و با ابراز ایمان به مبدء و معاد (خداشناسى و ایمان به رستاخیز) ادامه مى یابد، و با تقاضاها و نیازهاى بندگان پایان مى گیرد .
انسان آگاه و بیدار دل ، هنگامى كه این سوره را مى خواند، احساس مى كند كه بر بال و پر فرشتگان قرار گرفته و به آسمان صعود مى كند و در عالم روحانیت و معنویت لحظه به لحظه به خدا نزدیكتر مى شود .
این نكته بسیار جالب است كه اسلام بر خلاف بسیارى از مذاهب ساختگى یا تحریف شده كه میان خدا و  خلق واسطه ها قائل مى شوند به مردم دستور مى دهد كه بدون هیچ واسطه با خدایشان ارتباط برقرار كنند !.
این سوره تبلورى است از همین ارتباط نزدیك و بى واسطه خدا با انسان ، و مخلوق با خالق ، در اینجا تنها او را مى بیند، با او سخن مى گوید، پیام او را با گوش جان مى شنود، حتى هیچ پیامبر مرسل و فرشته مقربى در این میان واسطه
 

نیست و عجب اینكه این پیوند و ارتباط مستقیم خلق با خالق آغازگر قرآن مجید است .
2- سوره حمد، اساس قرآن است
در حدیثى از پیامبر اكرم (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) مى خوانیم كه الحمد ام القرآن و این به هنگامى بود كه جابر بن عبدالله انصارى خدمت پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) رسید، پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) به او فرمود :
الا اعلمك افضل سورة انزلها الله فى كتابه ؟ قال فقال له جابر بلى بابى انت و امى یا رسول الله ! علمنیها، فعلمه الحمد، ام الكتاب
آیا برترین سوره اى را كه خدا در كتابش نازل كرده به تو تعلیم كنم ، جابر عرض كرد آرى پدر و مادرم به فدایت باد، به من تعلیم كن ، پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) سوره حمد كه ام الكتاب است به او آموخت سپس اضافه فرمود این سوره شفاى هر دردى است مگر مرگ
و نیز از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نقل شده كه فرمود : و الذى نفسى بیده ما انزل الله فى التوراة ، و لا فى الزبور، و لا فى القرآن مثلهاهى ام الكتاب قسم به كسى كه جان من به دست او است خداوند نه در تورات و نه در انجیل و نه در زبور، و نه حتى در قرآن ، مثل این سوره را نازل نكرده است ، و این ام الكتاب است
دلیل این سخن با تاءمل در محتواى این سوره روشن مى شود، چرا كه این سوره در حقیقت فهرستى است از مجموع محتواى قرآن ، بخشى از آن توحید و شناخت صفات خدا است ، بخشى در زمینه معاد و رستاخیز سخن مى گوید و بخشى از هدایت و ضلالت كه خط فاصل مؤ منان و كافران است سخن مى گوید، و نیز در آن اشارهاى است به حاكمیت مطلق پروردگار و مقام ربوبیت و نعمتهاى

بى پایانش كه به دو بخش عمومى و خصوصى (بخش رحمانیت و رحیمیت ) تقسیم مى گردد، و همچنین اشاره به مساءله عبادت و بندگى و اختصاص آن به ذات پاك او شده است .
در حقیقت هم بیانگر توحید ذات است ، هم توحید صفات ، هم توحید افعال ، و هم توحید عبادت .
و به تعبیر دیگر این سوره مراحل سه گانه ایمان : اعتقاد به قلب ، اقرار به زبان ، و عمل به اركان را در بر دارد، و مى دانیم ام به معنى اساس و ریشه است .
شاید به همین دلیل است كه ابن عباس مفسر معروف اسلامى مى گوید : ان لكل شى ء اساسا... و اساس القرآن الفاتحة
هر چیزى اساس و شالوده اى دارد... و اساس وزیر بناى قرآن ، سوره حمد است روى همین جهات است كه در فضیلت این سوره از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نقل شد : ایما مسلم قراء فاتحة الكتاب اعطى من الاجر كانما قراء ثلثى القرآن ، واعطى من الاجر كانما تصدق على كل مؤ من و مؤ منه هر مسلمانى سوره حمد را بخواند پاداش او به اندازه كسى است كه دو سوم قرآن را خوانده است (و طبق نقل دیگرى پاداش كسى است كه تمام قرآن را خوانده باشد) و گوئى به هر فردى از مردان و زنان مؤ من هدیه اى فرستاده است
تعبیر به دو سوم قرآن شاید به خاطر آنست كه بخشى از قرآن توجه به خدا است و بخشى توجه به رستاخیز و بخش دیگرى احكام و دستورات است كه بخش اول و دوم در سوره حمد آمده ، و تعبیر به تمام قرآن به خاطر آن است كه همه قرآن را از یك نظر در ایمان و عمل مى توان خلاصه كرد كه این هر دو در سوره
حمد جمع است .

3- سوره حمد افتخار بزرگ پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم )
جالب اینكه در آیات قرآن سوره حمد به عنوان یك موهبت بزرگ به پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ( معرفى شد، و در برابر كل قرآن قرار گرفته است ، آنجا كه مى فرماید : و لقد آتیناك سبعا من المثانى و القرآن العظیم ما به تو سوره حمد كه هفت آیه است و دو بار نازل شده دادیم همچنین قرآن بزرگ بخشیدیم سوره حجر آیه 87
قرآن با تمام عظمتش در اینجا در برابر سوره حمد قرار گرفته است ، نزول دوباره آن نیز به خاطر اهمیت فوق العاده آن است .
همین مضمون در حدیثى از امیر مؤ منان على (علیه السلام ) از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) نقل شده است كه فرمود : ان الله تعالى افرد الامتنان على بفاتحة الكتاب و جعلها بازاء القرآن العظیم و ان فاتحة الكتاب اشرف ما فى كنوز العرش خداوند بزرگ به خاطر دادن سوره حمد بالخصوص بر من منت نهاده و آنرا در برابر قرآن عظیم قرار داده ، و سوره حمد باارزشترین ذخائر گنجهاى عرش خدا است !.
4- تاكید بر تلاوت این سوره
با توجه به بحثهاى فوق كه تنها بیان گوشهاى از فضیلت سوره حمد بود روشن كه چرا در احادیث اسلامى در منابع شیعه و سنى اینهمه تاءكید بر تلاوت آن شده است ، تلاوت آن به انسان ، روح و ایمان مى بخشد، او را به خدا نزدیك مى كند، صفاى دل و روحانیت مى آفریند، اراده انسان را نیرومند و تلاش او را در راه خدا و خلق افزون مى سازد، و میان او و گناه و انحراف فاصله مى افكند .
به همین دلیل در حدیثى از امام صادق (علیه السلام ) مى خوانیم رن ابلیس اربع رنات اولهن یوم لعن ، و حین اهبط الى الارض ، و حین بعث محمد (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) على حین فترة من الرسل ، و حین انزلت ام الكتاب شیطان چهار بار فریاد كشید و ناله سر داد نخستین بار روزى بود كه از درگاه خدا رانده شد سپس هنگامى بود كه از بهشت به زمین تنزل یافت ، سومین بار هنگام بعثت محمد (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) بعد از فترت پیامبران بود، و آخرین بار زمانى بود كه سوره حمد نازل شد

منبع: کتاب تفسیر نمونه




طبقه بندی: تفسیر وحی،
[ جمعه 15 خرداد 1394 ] [ 02:50 ب.ظ ]

تعداد کل صفحات : 14 :: ... 4 5 6 7 8 9 10 ...

دانشنامه قرآنی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
بازدید این ماه : نفر
حمایت می كنیم